Натхненне

У серыі культавых гульняў GTA ёсць беларускі голас. Расказваем, як гэта здарылася і што гэта за голас


У серыі культавых гульняў GTA ёсць беларускі голас. Расказваем, як гэта здарылася і што гэта за голас

Ужо зусім хутка выходзіць Grand Theft Auto VI — адна з самых чаканых відэагульняў у гісторыі. Пакуль гульцы выпраўляюцца ў сонечны Вайс-Сіці, мы вернемся ў халодны і шэры Ліберці-Сіці, каб адшукаць беларускі след.

PALATNO расказвае, чаму чацвёртую частку гульні называюць самай змрочнай часткай серыі і як ураджэнец Гомеля ствараў яе музычкую атмасферу.

GTA, у якой сонца амаль не свеціць

Кожная частка Grand Theft Auto мела ўласны настрой. GTA Vice City запомнілася неонавымі агнямі, пальмамі і музыкай 1980-х гадоў. У GTA San Andreas гульцам прапаноўвалася паглыбіцца ў вялізны свет з вулічнымі бандамі і гісторыяй пра вяртанне дадому. А пятая, самая апошняя частка серыі, ператварылася ў яркую сатыру на Каліфорнію і Злучаныя Штаты агулам.

Зусім іншай была GTA IV, якая выйшла ў 2008 годзе. Яе падзеі адбываліся ў Ліберці-Сіці — выдуманай версіі Нью-Ёрка. Замест горада неабмежаваных магчымасцей гулец бачыў халодны мегаполіс з бетоннымі дамамі, цеснымі кватэрамі, бруднымі завулкамі і людзьмі, якія спрабавалі зарабіць любым спосабам. Над горадам часта было шэрае неба, ішоў дождж, а прыглушаная колеравая гама рабіла нават сонечныя дні няўтульнымі.

У цэнтры гісторыі «Чацвёркі» быў Ніка Белік — ветэран вайны з неназванай балканскай краіны. Ён прыбыў у ЗША на грузавым караблі, каб пачаць новае жыццё. Яго стрыечны брат Раман пісаў, што ў Амерыцы мае вялікі дом, дарагія аўтамабілі, грошы. Усё гэта аказалася хлуснёй. Замест раскошнага дома Раман жыў у маленькай запушчанай кватэры, замест паспяховага бізнесу — служба таксі, замест багацця — даўгі і праблемы з мясцовымі злачынцамі. Ніка хутка зразумеў, што ніякай амерыканскай мары няма.

Чалавек, які не можа пакінуць вайну ў мінулым

Ніка Белік істотна адрозніваўся ад большасці папярэдніх герояў гульнявой серыі. Ён не марыў стаць галоўным гангстарам горада і не атрымліваў сапраўднага задавальнення ад забойстваў. Ніка разумеў, што робіць, але не бачыў іншага спосабу выжыць.

Да пераезду ў ЗША ён удзельнічаў у вайне. Яго атрад трапіў у засаду, з якой выжылі толькі трое. Ніка падазраваў, што адзін з таварышаў выдаў астатніх ворагу. Пошук здрадніка стаў адной з сапраўдных прычын пераезду ў Ліберці-Сіці.

Вайна засталася ў яго размовах, звычках і стаўленні да людзей. У адной са сцэн Ніка прызнаваўся, што пасля перажытага чалавечае жыццё ўжо не падавалася яму чымсьці асаблівым. Ён спрабаваў збегчы ад мінулага, але прывёз яго з сабой у Амерыку.

Падобныя героі ўжо з’яўляліся ў крымінальным кіно, але для GTA такі персанаж быў незвычайным. Раней серыя ў першую чаргу высмейвала амерыканскую культуру і дазваляла гульцу будаваць уласную злачынную імперыю. У GTA IV жарты нікуды не зніклі, але за імі хавалася гісторыя пра вайну, траўму і эміграцыю.

ЧЫТАЙЦЕ ЯШЧЭ: Беларусь як гульня. Чатыры легендарныя гульні, якія маглі быць пра беларусаў

ніка белік, гта 4, сярога гта 4, музыка гта 4, беларусь гта
Галоўны герой GTA IV, Ніка Белік.

Амаль кожны чалавек, якога сустракаў Ніка, чакаў, што грошы вырашаць яго праблемы. Раман марыў выплаціць даўгі і жыць у раскошы, бізнесмены хацелі пашырыць свой уплыў, дробныя бандыты спадзяваліся страіць тое, што ўжо атрымалі.

Ніка выконваў іх заданні і паступова прасоўваўся па крымінальнай іерархіі. Аднак ягонае жыццё не станавілася лепшым. Чым больш ён зарабляў, тым больш людзей хацелі яго выкарыстаць або забіць. Напрыканцы гульня прымушала выбраць паміж помстай і спробай заключыць апошную здзелку. Ні адзін выбар не прыводзіў да шчаслівага фіналу: праз рашэнне Ніка гінуў або Раман, або ягоная дзяўчына Кейт.

Амерыканская мара, дзеля якой герой перасёк акіян, заставалася недасягальнай. Ніка мог набываць дарагое адзенне, зброю і аўтамабілі, але не мог вярнуць загінулых і пазбавіцца ад уласнага мінулага.

Усходняя Еўропа пасярод Нью-Ёрка

Для гісторыі Ніка распрацоўшчыкі стварылі ў Ліберці-Сіці асобны ўсходнееўрапейскі свет. Першым раёнам, які бачыў гулец, быў Hove Beach — аналаг нью-ёркскага Брайтан-Біч з вялікай супольнасцю эмігрантаў з былога СССР. На вуліцах можна было пачуць рускую і іншыя ўсходнееўрапейскія мовы. На крамах і рэстаранах віселі шыльды на кірыліцы, а сярод мясцовых злачынцаў былі выхадцы з Балканаў і постсавецкіх краін.

Адной з галоўных частак гэтага свету стала радыёстанцыя Vladivostok FM, якую вяла ўкраінская спявачка Руслана. У афіцыйным апісанні распрацоўшчык гульні Rockstar Games апісваў радыёстанцыю як радыё ўсходнееўрапейскай супольнасці з музыкай з Расіі, Беларусі і Украіны. Гэта адна з нешматлікіх непасрэдных згадак Беларусі ў сусвеце GTA.

На гэтай станцыі загучаў ураджэнец Гомеля Сяргей Пархоменка, больш вядомы як Сярога.

Сярога нарадзіўся ў 1976 годзе ў Гомелі. У пачатку 2000-х гадоў ён стаў адным з найбольш вядомых рускамоўных рэпераў. Асаблівую папулярнасць яму прынесла песня «Чёрный бумер», але распрацоўшчыкаў GTA зацікавіла іншая кампазіцыя — «King Ring». Песня была створаная для расійскага фільма «Бой с тенью».

У снежні 2007 года Rockstar выпусціў трэці трэйлер GTA IV. У ім паказалі перастрэлкі, пагоні, выбухі і галоўных герояў будучай гульні. Усё гэта суправаджала песня Сярогі.

Rockstar тлумачыла, што «King Ring» абралі з-за яе энергіі і незвычайнае гучанне. На думку распрацоўшчыкаў, усходнееўрапейскі танцавальны рэп добра перадаваў шматнацыянальную атмасферу Ліберці-Сіці. Праўда, у тагачасным каментарыі кампанія прадставіла ўраджэнца Гомеля як надзвычай папулярнага выканаўцу з Расіі, не акцэнтуючы ўвагу на яго беларускім паходжанні.

Супрацоўніцтва Сярогі з Rockstar Games не скончылася на ўжо гатовым трэку. Для GTA IV ён запісаў асобную кампазіцыю — «Liberty City: The Invasion». Песня расказвала пра хлопца з Усходняй Еўропы, які пераязджае пакараць вялікі амерыканскі горад.

Праз дзесяць гадоў пасля выхаду GTA IV у гульні змяніўся саўндтрэк. У 2018 годзе скончыўся тэрмін дзеяння часткі музычных ліцэнзій, таму Rockstar выдаліла дзясяткі кампазіцый і замяніла іншымі. Асабліва моцна пацярпела радыёстанцыя Vladivostok FM. З яе першапачатковага эфіру зніклі песні «Кино», «Ленинграда», «Сплина», «Ранеток», Басты, Глюкозы і іншых выканаўцаў. Была выдаленая і «King Ring» ад Сярогі.

Замест выдаленага трэка дадалі песні Сярогі «Чики», «Добавь скорость» і «Mon Ami». Апошнюю ён запісаў разам з Максам Лорэнсам (Максімам Сапацьковым), таксама ўраджэнцам Гомеля. Так што праз дзесяць гадоў колькасць беларускіх галасоў у эфіры радыёстанцыі з Ліберці-Сіці павялічалася.

Што стала з Сярогам пасля GTA IV

Удзел Сярогі ў музыкальнай частцы вытворчасці GTA IV прыйшоўся на адзін з найбольш паспяховых перыядаў у кар’еры рэпера. У 2008 годзе ён выпусціў альбом «Хроника парнишки с гомельских улиц», у які ўвайшла напісаная для гульні кампазіцыя. У тым жа годзе выканаўца агучыў бегемота Мота-Мота ў рускім дубляжы ў мультфільме «Мадагаскар 2».

Паўтарыць поспех «Чёрного бумера» яму ўжо не атрымалася, але з музычнай індустрыі ён не знік. Сярога спрабаваў змяняць вобразы і жанры. Значная частка ягонай пазнейшай кар’еры была звязаная не з Беларуссю, а з Украінай. Сярога доўгі час жыў у Кіеве, меў там права на пастаяннае пражыванне і нават, паводле медыя, разглядаў магчымасць атрымаць украінскае грамадзянства. У 2010-2013 гадах ён быў адным з суддзяў украінскага шоу «X-Фактор», удзельнічаў у іншых тэлевізійных праектах і працягваў выпускаць музыку. Пазней яго кар’ера пачала перамяшчацца ў Расію.

Сярога і Лукашэнка, гта 4, сярога гта 4, музыка гта 4, беларусь гта
Сярога і Лукашэнка.

Сваю пазіцыю адносна беларускіх пратэстаў у 2020 годзе Сярога выразна агучыў толькі ў 2021 годзе ў інтэрв’ю ўкраінскаму журналісту Дзмітрыю Гардону. Музыка расказаў, што наведаў Беларусь і ўбачыў там чысціню, спакой і шмат людзей са шчаслівымі тварамі. Лукашэнку ён назваў «захавальнікам балансу». Падчас размовы ён паставіў пад сумнеў маштабы гвалту над удзельнікамі пратэсту.

Неўзабаве супрацоўніцтва выканаўцы з дзяржаўнай беларускай сістэмай стала больш заўважным. У тым жа 2021 годзе Сярога выступіў на свяце «Купалле» ў Александрыі, якое наведвае Лукашэнка. Са сцэны рэпер прапанаваў праверыць, у каго з іх мацнейшы поціск рукі, пасля чаго падышоў да Лукашэнкі. Сярога абвясціў ягоны поціск самым моцным у Еўропе.

На крытыку ў інтэрнэце Сярога адказваў, што з’яўляецца расійскім «дзяржаўнікам», а Сталіна называў «вялікім гуманістам». Пазней ён выступаў з ідэямі пра беларусаў, расіян і ўкраінцаў як нібыта адзіны народ, якому супрацьстаіць Захад.

Пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання Расіі ва Украіну Сярога доўгі час не рабіў адназначных публічных заяў. У 2024 годзе ён падтрымаў Расію.

* * *

Паміж Сярогам і Нікам Белікам з GTA IV можна знайсці падабенства. Абодва паходзяць з Усходняй Еўропы і спрабуюць пабудаваць жыццё па-за месцам, у якім раслі. Аднак гэта пераважна знешняе падабенства.

Ніка Белік не захапляецца моцнай дзяржавай, вайной або «цвёрдай рукой». Наадварот, ягоны жыццёвы досвед навучыў не давяраць палітыкам, камандзірам і людзям, якія заклікаюць іншых паміраць дзеля вялікіх ідэй. Вайна для яго не з’яўляецца гераічным мінулым, а траўмай, якая зрабіла яго здольным на забойства. Сярога, наадварот, стаў прыхільнікам «моцнай дзяржавы».

Разам з гэтым у гісторыях персанажа гульні Ніка і рэальнага рэпера ёсць трывожнае падабенства. Абодва вярнуліся да свету, ад якога спрабавалі ўцячы. Ніка ў Амерыцы зноў становіцца часткай сістэмы гвалту, а Сярога пасля яркай кар’еры вяртаецца да савецкіх і імперскіх уяўленняў пра моцную дзяржаву і варожы Захад.